Yavuz Sultan Selim´i tarih kitaplarında hep kulağında küpesiyle gördük. Peki o resimdeki gerçekten Yavuz mu?

Tarihçi Erhan Afyoncu, Şah İsmail´in tarih vesikalarında Yavuz Sultan Selim olarak gösterilmek istendiğini söyledi.

Bugün Gazetesi´nin haberine göre; önceki akşam düzenlenen bir sergide tarihi bir yanlışlık tekrarlandı. Takı sergisindeki Yavuz Sultan Selim, küpeli ve boynundaki gerdanlıkla resmedilmişti. Ancak o resimdeki Yavuz Sultan Selim değildi. Tarihçi Erhan Afyoncu şöyle konuştu:

YAVUZ´UN KULAĞINDAKİ KÜPE

"Bu yanlışlığın sebebi ise yıllardan beri bize Yavuz diye öğretilen küpeli resimden kaynaklanıyordu. Yavuz Sultan Selim denince aklımıza hep kulağı küpeli, palabıyıklı bir resim gelir. Bu resim tarih ders kitaplarında kullanıldığı için herkes Yavuz´u böyle tanır.

RİVAYET 1

Hatta kulağındaki küpenin sebebini üzerine birçok hikâye uydurulmuştur. Yok Yavuz Sultan Selim kılık değiştirerek Tebriz´e gidip, Şah İsmail´i satrançda yenince şah Şehzade Selim´e yenilginin hırsıyla bir tokat atmış, Yavuz da bu tokat kulağıma küpe olsun diye küpe takmış.

RİVAYET 2

Bir diğer rivayete göre de Yavuz Sultan Selim İslamiyet´in kutsal topraklarına hakim olunca "Hadimü´l-Haremeyn", yani Haremeyn´in hizmetkârı olduğunu göstermek için küpe takmıştır.

MİNYATÜRLERDE KÜPE YOK

Yavuz Sultan Selim´e ait olduğu iddia edilen küpeli resim 18. yüzyıla ait bir Avrupalı ressam tarafından yapılmıştır ve Sultan Selim´le uzaktan yakından ilgisi yoktur. Yavuz´u gösteren 16. yüzyıla ait ve daha sonraki dönemlerde çizilmiş minyatürlerde sultanın kulağında küpe olmadığı gibi, portresi de çok farklıdır. Ayrıca "Selimname" isimli Yavuz Sultan Selim´in hayatını anlatan kitapların hiçbirisinde (Şükri-i Bidlisi, İdris-i Bidlisi, Celalzâde, Keşfi, Sücudi, İshak Çelebi vs.) sultanın küpe taktığına dair bir bilgiye rastlanılmaz. Türkmenler arasında küpe takmak eski bir gelenektir. Nitekim 1473´te Otlukbeli´nde Fatih Sultan Mehmed ile savaşan Akkoyunlu Türkmenlerinde küpe takanlar vardı (Neşri Tarihi, II, 819-821).
Ayrıca Kalenderilik ve Bektaşilik gibi tarikatlarda dervişler dünyadan ve dünyevi nesnelerden soyutlandıklarını göstermek için mengüç (küpe) takarlar.

ŞAH İSMAİL´İ YAVUZ DİYE GÖSTERİYORLAR

Bu iki gelenek de Yavuz Sultan Selim´e değil Akkoyunlular´ın topraklarında Safevi Devleti´ni kuran Şah İsmail´e uymaktadır. Ayrıca Şah İsmail´e ait bazı minyatürlerde de şah küpeli ve palabıyıklı tasvir edilmiştir. Avrupalılar tarafından çizilmiş bu resmin tarih ders kitaplarında kullanılması maalesef çok büyük bir talihsizlik olmuş ve yanlış bir Yavuz imajı oluşmuştur. Yavuz´a ait olduğu iddia edilen bu resim bir daha tarih ders kitaplarında kullanılmamalıdır.