İzmir Büyükşehir Belediyesi, kentin son 100 yılına tanıklık eden eski un fabrikasında başlattığı restorasyon çalışmalarında sona yaklaştı. Hizmet binası olarak kullanılması planlanan tarihi binadaki çalışmalar, yaz sonunda tamamlanacak.

Sayıları giderek azalan tarihi eserleri koruma altına alan İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin Şaraphane’deki eski DGM binalarında başlattığı restorasyon çalışmaları hızla devam ediyor. Un fabrikası olarak kurulan ve İzmir’in son 100 yılına tanıklık eden tarihi yapıdaki restorasyon çalışmaları tamamlandığında, binanın İZSU Genel Müdürlüğü’nün yeni hizmet binası olarak kullanılması planlanıyor.

Tarihi binanın restorasyonunun yarı yarıya tamamlandığını bildiren İzmir Büyükşehir Belediyesi yetkilileri, günümüze kadar ayakta kalabilen az sayıdaki tarihi eseri yaşatmak için ellerinden geleni yaptıklarını söyledi. Eski Havagazı Fabrikası, Anadolu Kulübü gibi tarihi yapıları yenileyerek kentin sosyal ve kültürel hayatına kattıklarını, tarihi çeşmeleri yenilediklerini belirten yetkililer, “İzmir’in tarihi ve turistik kimliğini ortaya çıkararak Agora, Kemeraltı, Kadifekale projeleri ile kentin hem çehresini değiştiriyoruz hem de sayıları giderek azalan tarihi eserleri koruyoruz. Amacımız kentin 8 bin yıllık tarihini korumak ve gelecek kuşaklara aktarabilmek” diye konuştu.

Aslına uygun yenileniyor

Eski un fabrikası binalarının restorasyon projesi, İZSU Genel Müdürlüğü tarafından, 1 Nolu Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun kararları doğrultusunda hazırlatıldı. İki bloktan oluşan binaların biri, daha önceki yıllarda DGM binası olarak kullanılırken, diğer bloğun zemin ve birinci katında GEDAŞ (Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş) Konak İşletme Bakım Müdürlüğü hizmet veriyor. Restorasyon çalışmalarının ilk aşamasında binalar, özgün olmayan eklentilerden arındırılıyor. Cephe temizliği yapılarak çatı kaplamaları ile doğramalar yenileniyor. Yaz sonunda tamamlanacak çalışmaların ardından İzmir Büyükşehir Belediyesi, tarihi yapının içini yine aslına uygun olarak yenileyecek.

Neler Yapıldı?

Daha önce DGM binası olarak kullanılan blokta dış cephede özgün olmayan çimentolu derz dolgular alınarak cephe yıkandı ve özgün malzemeyle yeni derz dolguları yapıldı. Aynı uygulama diğer blokta da yapılmaya başlandı. Binada, iç mekanda sonradan eklenen duvarlar kaldırıldı. İç ve dış cephede çürütme ve kaplama uygulaması gerçekleştirildi. Pencere doğramaların çoğu orijinal doğramalara sadık kalınarak yeniden yapıldı. DGM binasındaki orijinal ahşap döşemelerin üzerine sonradan döşenen demirli beton kaplamalar kırılarak ahşap döşemeler ortaya çıkarıldı. Pencere dış denizliklerinin ve pencere başlıklarının etrafındaki tuğla sövelerin eksik ve kırık olanları ise yenileniyor.

100 yıllık tanıklık

Cumhuriyetin ilk yıllarına kadar Tuzakoğlu Fabrikası adıyla anılan bina, 1908’de Osmanlı vatandaşı olan Yuan Tuzakoğlu ve Vasil İstefanidi’nin girişimleriyle un fabrikası olarak inşa edildi. 1914’de İzmir’in sadece un sektöründe değil, bütün sektörleri içinde en büyük işletmelerden biri haline gelmişti.

Tuzakoğlu Un Fabrikası’nın İzmir’in kurtulduğu 9 Eylül 1922’de müessif bir olaya karıştığı da zihinlerden çıkmadı. İzmir’e ilk giren Türk süvari müfrezesi, Halkapınar’daki Tuzakoğlu Fabrikası önünde yoğun bir ateşle karşılaşmış, fabrikadan açılan ateşte dört Türk eri şehit düşmüştü. Bugün onların şehit düştüğü yerde, sözünü ettiğimiz binanın hemen yanında Cumhuriyet’in ilk yıllarında dikilmiş ve üzerinde "Vatan ve Namus" yazan Dokuz Eylül "Şehitler Abidesi" yer alıyor.

1922’den sonra İzmir Belediyesi’ne geçen bina, bir ara ekmek fabrikası olarak işletildi, ardından da farklı alanlarda (DGM ve TEK’e ev sahipliği gibi) hizmet vererek günümüze kadar ulaştı.